Samenwerking aan een gezonde Maas

Ad de Waal Malefijt en Henk Ketelaars

Ad de Waal Malefijt (Dunea) en Henk Ketelaars (Evides) hebben allebei tientallen jaren ervaring in de drinkwatersector en zijn vanaf het begin bij de Schone Maaswaterketen betrokken. Deze zomer gaan ze met pensioen. Zeker een goede aanleiding om ervaringen en tips op te halen.

Jullie zijn vanaf het begin heel enthousiast over de Schone Maaswaterketen. Waar komt dat vandaan?
Ad: “Jelle Roorda kwam precies op het juiste moment langs. We wilden graag samenwerken in de waterketen, maar in de praktijk bleek dat best lastig. Dan moet je het niet te groot maken en op zoek naar onderwerpen waar een aantal mensen echt in geloven. Het PACAS idee was zo’n onderwerp en zou tot een concreet succes kunnen leiden. En zo’n succes daagt anderen weer uit. Voor de drinkwaterbedrijven was het een enorme kans om meer aandacht voor de bron van het drinkwater te krijgen. Inmiddels zie ik dingen ontstaan die ik in het verleden niet voor mogelijk had gehouden, zoals het hergebruik van actiefkoolpoeder uit de drinkwaterbereiding bij de afvalwaterzuivering.”

Henk vult aan: “Het is mooi dat we binnen de Schone Maaswaterketen over onze organisatiegrenzen heen kijken. Toepassen van een extra zuiveringsstap is bijvoorbeeld een gezamenlijke aangelegenheid. Of wij als drinkwaterbedrijven microverontreinigingen eruit halen of de waterschappen dat eerder in de keten doen: dat vraagstuk kunnen we nu ook gezamenlijk bekijken. En als drinkwaterbedrijven kosten kunnen vermijden of veel baat hebben doordat waterschappen extra zuiveren, kunnen we wat mij betreft ook nadenken over een bijdrage vanuit de drinkwaterkant. Daar denkt zeker nog niet iedereen hetzelfde over, maar het is binnen de Schone Maaswaterketen in ieder geval bespreekbaar.” Ad beaamt dat: “Dat was vroeger ‘vloeken in de waterwereld’. Ik zeg ook niet gelijk ‘ja’, maar laten we samen kijken naar de goede oplossingsrichtingen en bezien hoe we die kunnen realiseren”.

"Ik zie nu dingen ontstaan die in het verleden
absoluut niet mogelijk waren"

Wat heeft jullie verrast in de samenwerking?
Henk hoeft er niet lang over na te denken: “De openheid en eerlijkheid. Ik herinner mij nog goed dat de voorzitter van de Vewin een uitspraak had gedaan die verkeerd viel bij de waterschappen. Dat kwam meteen op tafel en werd uitgesproken. Vervolgens konden we samen gewoon weer verder”. Ad moet denken aan de discussie in de stuurgroep van juni: “Toen we moesten aangeven of drinkwater de primaire focus zou zijn binnen de Schone Maaswaterketen kwam daar een heel verdeeld beeld uit. Maar na een goede discussie werd duidelijk dat we verder komen als we streven naar een gezonde rivier. Daar hebben veel mensen baat bij.”
“Verrassend vond ik in het begin de verwarring rond het gebruik van de term ‘bron’.” vertelt Henk. “Het effluent van de rwzi was voor ons als drinkwaterbedrijf een bron. Maar de waterschappen zijn natuurlijk niet de veroorzaker van de vervuiling. Dan realiseer je je des te meer dat je partners bent in het oplossen van de problemen rond vervuiling”. “Werkenderwijs leer je elkaar steeds beter kennen en kun je elkaar ook helpen”, vult Ad aan. “In het begin was ik best verrast hoe simpel er vanuit de waterschappen naar vergunningaanvragen werd gekeken. Inmiddels is er veel meer oog voor het belang van de drinkwatervoorziening”.

Wie zien jullie als belangrijke partners die aan zouden moeten haken?
Ad: “Ik zie vooral kansen met lokale partijen, die directe invloed hebben op de problematiek. Daarmee kun je concrete afspraken maken om vooruit te komen en resultaten te bereiken. En daar kun je vervolgens weer op verder bouwen. In die zin vind ik Sitech ook een belangrijke speler, zolang we het praktijkgericht aanvliegen”. Henk beaamt dat: “Chemelot heeft mooie lange termijn doelstellingen. Kunnen ze onze kant op bewegen? Het is zaak informatie uit te wisselen en elkaar beter te leren begrijpen. Wat dat betreft is het vergunningentraject de afgelopen jaren ook heel leerzaam geweest. Er is duidelijk meer aandacht gekomen voor het drinkwaterbelang, maar ook is er begrip dat je niet alles in één keer kunt veranderen. Sommige dingen hebben tijd nodig.”

gootsteen als bron

Ad wijst ook nog op de Dutch Design Week: “Mooi toch die stikker, die je bewust maakt wat er allemaal door het gootsteenputje verdwijnt. De vervuiling vanuit huishoudens is een diffuse bron. Die zijn altijd lastig aan te pakken. Zo’n stikker kan het bewustzijn vergroten”. Henk: “Onlangs is het waterketenverkenner programma gestart. Daarin worden consumentenproducten doorgelicht en gekeken welke schadelijke effecten die kunnen hebben. Dat kan weer helpen om het bewustzijn te versterken”.

"met eerlijkheid en openheid kom je veel verder"

We werken aan een actieplan voor een schoon Maasstroomgebied. Wat zien jullie als grootste hobbels?
Ad reageert direct: “We leggen de lat graag hoog, maar we moeten ook concreet blijven. Ook met kleine stappen moeten we tevreden zijn.” Henk beaamt dit: “Het is goed om concrete stappen te zetten, maar wel met een duidelijk stip op de horizon waar je naar toe wilt. Dat brengt mensen bij elkaar.”
 
Hebben jullie ook nog tips?
“Vooral het enthousiasme vasthouden”, zegt Henk meteen. “En dingen laten zien”. “Ik vind het ook belangrijk dat de Schone Maaswaterketen een open samenwerking blijft”, vult Ad aan. “We hebben met de vele deelnemers een fantastisch netwerk. Daarmee kunnen we kennis en informatie ophalen en delen. Dan hoeven we geen dingen dubbel te doen. En het is goed om de combinatie van kwaliteit en kwantiteit in het oog te houden. Zeker met de aanhoudende droogte komt er druk op grondwaterbronnen. Dat kan een verhoogde inzet van oppervlaktewater noodzakelijk maken. Brabant Water heeft hier in het verleden al eens concrete plannen voor gehad, toen de drinkwatervraag naar verwachting sterk toe zou nemen. Nu kan droogte wel eens een aanleiding zijn.”
 
Welke rol blijft water spelen als jullie straks met pensioen zijn?
“Ik ga eerst afstand nemen”, zegt Ad, “maar het is ook best wel jammer als je niks meer zou doen met de kennis die je al die jaren hebt opgebouwd. En die passie voor water blijft. Op dit moment is water ook een veel breder maatschappelijk onderwerp geworden: hoe richten we Nederland anders in? Misschien dat ik mij in ga zetten voor lokale initiatieven.”
Ook Henk gaat eerst afbouwen. “Ik heb bijna alles al overgedragen. Je merkt dan ook dat je snel een informatie achterstand opbouwt. Ik ga niet actief verplichtingen aan of een bureau starten. Maar ik heb bijvoorbeeld al wel na de zomer een gesprek over bekkenbeheer. Leuk toch?!”

juli 2020

••••••••

Verloop van blauw naar groen