14-9-2026
Provincie Noord-Brabant vervult een voorbeeldrol door relevante lozingsinformatie inzichtelijk te maken.
De provincie Noord-Brabant en de drie Brabantse omgevingsdiensten hebben samen met de Schone Maaswaterketen en het Programmabureau Stroomgebied Maas de vergunningen van provinciale bedrijven, waar indirecte lozingen een rol spelen, in kaart gebracht. Zo maken partijen relevante lozingsinformatie inzichtelijk. Petra Brekelmans-Van Aert (provincie Noord-Brabant) en Milco Agterberg (Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant) vertellen waarom het overzicht nodig was en hoe het tot stand kwam.
In de Atlas voor een Schone Maas, een product van de Schone Maaswaterketen, staan de directe lozingsvergunningen die waterschappen en Rijkswaterstaat hebben afgegeven in het Nederlandse deel van het Maasgebied. Een groot deel van stoffen die een impact hebben op de waterkwaliteit komt echter ook uit indirecte lozingen van bijvoorbeeld bedrijfsafvalwater via het riool. Het afvalwater wordt gezuiverd voordat het oppervlaktewater bereikt, maar kan nog steeds schadelijke stoffen bevatten die de waterkwaliteit beïnvloeden.
De lozingsinformatie van indirecte lozingen in het Vlaamse deel van het Maasstroomgebied staat sinds 2025 ook in de Atlas. De provincie Noord-Brabant heeft nu ook de indirecte lozingen van provinciaal vergunningplichtige bedrijven in kaart gebracht. De Schone Maaswaterketen heeft de informatie vervolgens toegevoegd aan de Atlas voor een Schone Maas. Petra Brekelmans-Van Aert, projectleider waterkwaliteit bij de provincie Noord-Brabant: “Indirecte lozingen vormen al jaren een blinde vlek in het waterbeheer. Wij hadden geen volledig overzicht van waar welke stoffen werden geloosd.”
Behoorlijke klus
In de Atlas voor een Schone Maas is te zien welke stoffen een bedrijf volgens de vergunning mag lozen en in welke hoeveelheid, waar het bedrijf zich bevindt en om wat voor soort bedrijf het gaat. De provincie Noord-Brabant is bevoegd gezag voor 360 industriële bedrijven.
Al die gedetailleerde informatie bijeenbrengen, kostte een paar maanden. Het is gelukt dankzij de intensieve samenwerking tussen de Schone Maaswaterketen, de Brabantse
omgevingsdiensten en het bureau Waterhandjes, vertelt Brekelmans-Van Aert. “Het ging om veel verschillende bestanden, verspreid en gearchiveerd over drie omgevingsdiensten.”
Handmatig
De omgevingsdiensten voeren namens provincies en gemeenten taken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving bij indirecte lozingen. In de provincie Noord-Brabant zijn drie omgevingsdiensten actief: Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant, Omgevingsdienst Brabant Noord en Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant.
Milco Agterberg, coördinator water van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant: “Al die vergunningen en de daaropvolgende wijzigingsvergunningen zijn handmatig doorgenomen en in een overzichtelijk bestand gezet. Met AI lukte dit niet.” Met dit actuele overzicht kunnen omgevingsdiensten sneller inzicht krijgen in de vergunde indirecte lozingen bij de bedrijven, wat gebruikt kan worden om te beoordelen of bedrijven aan de milieuregels voldoen.
Voorbeeldrol
De omgevingsvergunningen zijn al openbaar, maar nu ze in de Atlas voor een Schone Maas staan, is de informatie makkelijker vindbaar en beter bruikbaar voor analyse, legt Brekelmans-Van Aert uit. “Als waterbeheerders en wij over dezelfde informatie beschikken, ontstaat een beter beeld van de bronnen en routes van schadelijke stoffen. Daarmee kunnen overheden gerichter bepalen welke maatregelen nodig zijn. De provincie Noord-Brabant wil hierin graag een voorbeeldrol vervullen.”
Agterberg voegt eraan toe: “Soms moet je een stap gewoon zetten. De provincie heeft dit initiatief genomen door de opdracht te geven. Een samenwerking als de Schone Maaswaterketen heb je niet in andere delen van Nederland. Het feit dat we daarbij aan konden haken, is natuurlijk fijn.”
Gemeenten en meldingsplicht
Provincies zijn niet voor alle indirecte lozingen het bevoegd gezag. Gemeenten zijn dat voor een ander deel van de indirecte lozingen. Alleen al in Brabant gaat het om honderden bedrijven, verspreid over verschillende gemeenten. De Schone Maaswaterketen, het Programmabureau Stroomgebied Maas, de provincie Noord-Brabant en de omgevingsdiensten werken ook aan initiatieven om de gemeentelijke vergunningen aan de Atlas toe te voegen.
Agterberg wijst er daarnaast op dat veel kleine bedrijven alleen een meldingsplicht hebben en geen vergunning hoeven aan te vragen voor hun lozing. “Hier is veel minder zicht op. Veel kleine lozingen samen kunnen uiteindelijk ook een probleem vormen. Dus daar moeten we alert op zijn.”
Naderende deadline
De provincie werkt al langer aan de verbetering van de waterkwaliteit. Zo startte de provincie in 2025 de KRW-impuls Brabant, met het oog op het bereiken van de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) in 2027.
Dit is een gezamenlijke aanpak van de provincie Noord-Brabant en de Brabantse waterschappen De Dommel, Aa en Maas, en Brabantse Delta, waarbij extra stappen worden gezet om de doelen van de KRW te behalen. Een van de maatregelen is het beoordelen en waar nodig herzien van vergunningen voor grote indirecte lozingen.
Vervolgstappen
De provinciale vergunningen aan de Atlas toevoegen, is een belangrijke eerste stap, vindt Brekelmans-Van Aert. “De volgende stap is de vergunningen analyseren en beter in beeld brengen welke stoffen, bronnen en routes relevant zijn voor de waterkwaliteit. We gaan kijken of er opvallende zaken zijn en of er informatie ontbreekt. Het helpt ons om prioriteiten te stellen. Daarna kunnen betrokken partijen bepalen waar de grootste risico’s zitten en welke vervolgacties het meest effectief zijn.”
Agterberg heeft nu al baat bij het overzicht. “Als ik een vraag krijg van een waterschap over een vergunning, dan helpt het dat de informatie in een overzichtelijk bestand van de Schone Maaswaterketen te vinden is. Dat scheelt tijd.”
Auteur: Thessa Lageman, tekstbureau Onder Woorden
Directe lozingen: vergunde lozingen van – al dan niet gezuiverd – afvalwater, bijvoorbeeld door bedrijven, direct op het oppervlaktewater (beken, rivieren, zoals de Maas)
Indirecte lozingen: vergunde lozingen, bijvoorbeeld van bedrijven, op het riool. De rioolwaterzuivering ontvangt deze lozingen en loost uiteindelijk – indirect dus – ook op het oppervlaktewater.